Adaptogeny na energię

Czym są adaptogeny na energię?

Adaptogeny na energię to suplementy diety z ekstraktów roślin, które przyjmuje się rano lub w pierwszej połowie dnia, w stałej porcji, przez kilka tygodni. Nie działają doraźnie jak filiżanka kawy. Sięgają po nie osoby, u których zmęczenie wraca mimo snu, popołudnia są coraz trudniejsze albo okres wzmożonego wysiłku trwa dłużej niż zwykle. W tradycjach Syberii, Chin, Korei i Andów korzenie i owoce tych roślin podawano ludziom pracującym fizycznie, w podróży i w czasie rekonwalescencji. Ekstrakt różni się od naparu i sproszkowanego korzenia tym, że etykieta podaje dokładną ilość w miligramach na porcję i część rośliny, z której powstał.

W tej kategorii znajdziesz siedem produktów: pięć ekstraktów w kroplach bez alkoholu i dwa produkty w kapsułkach. Różeniec Górski - Rhodiola Rosea jest dostępny w obu formach, a Żeń-Szeń Koreański - Korean Ginseng w kapsułkach. W kroplach znajdziesz też Żeń-Szeń Syberyjski - Eleuthero, Żeń-Szeń Amerykański - American Ginseng, Maca i Cytryniec Chiński - Schisandra. Wszystkie, poza cytryńcem z owoców, powstają z korzenia i nie zawierają kofeiny, sztucznych aromatów ani konserwantów. Czym właściwie są adaptogeny i skąd wzięła się ich nazwa, wyjaśniamy w artykule Adaptogeny - co to jest, jak działają i na co pomagają?.

Zioła na energię, kawa i suplementy na zmęczenie: co jest czym?

Zioła pobudzające, takie jak yerba mate, guarana czy zielona herbata, zawierają kofeinę i działają szybko, w ciągu godziny, i krótko, przez kilka godzin. Suplementy na zmęczenie z drogerii to najczęściej witaminy z grupy B, magnez, żelazo albo mieszanki z kofeiną i tauryną. Adaptogeny na energię w tej kategorii nie zawierają kofeiny ani cukru i nie należą do żadnej z tych grup: to pojedyncze ekstrakty o stałej porcji, przyjmowane codziennie przez tygodnie, bo ich działanie ma charakter kumulacyjny. Kawa nie wymaga odstawienia; adaptogen jest uzupełnieniem na dłuższy okres, nie jej doraźnym odpowiednikiem.

Kiedy sięgnąć po adaptogeny na energię?

Wtedy, gdy spadek sił powtarza się od tygodni i ma rozpoznawalny wzór, a nie po jednej krótkiej nocy. Pięć sytuacji, w których klienci najczęściej wybierają tę kategorię:

• Po południu wydolność spada. Poranek przebiega bez trudności, ale po południu koncentracja słabnie i brakuje sił na to, co zaplanowane. W tej sytuacji pierwszym wyborem jest zwykle różeniec górski, który wspiera sprawność fizyczną i kondycję oraz pomaga stymulować układ nerwowy.
• Trwa długi okres obciążenia: projekt, sesja, opieka nad bliskim, powrót do formy po chorobie. Zasoby sił są na wyczerpaniu, a okres obciążenia trwa. Żeń-szeń syberyjski wspomaga zdolności psychiczne i fizyczne w stanach osłabienia, wyczerpania i zmęczenia oraz w okresie rekonwalescencji.
• Praca fizyczna lub treningi wymagają większej wydolności fizycznej i wytrzymałości, niż organizm ma do dyspozycji. Osoby aktywne fizycznie wybierają żeń-szeń koreański, który zwiększa sprawność i wytrzymałość fizyczną oraz pomaga przeciwdziałać zmęczeniu.
• Zmęczenie idzie w parze z napięciem i szukasz łagodniejszego toniku niż żeń-szeń koreański. Cytryniec chiński tonizuje i działa adaptogennie oraz zwiększa zdolność adaptacji do stresu. Osoby, którym żeń-szeń koreański wydał się zbyt mocny, sięgają po żeń-szeń amerykański, w tradycji chińskiej opisywany jako łagodniejszy tonik.
• Spadek energii dotyka też sfery intymnej. Maca, korzeń z peruwiańskich Andów, pomaga w zachowaniu naturalnej aktywności seksualnej i energii oraz wspiera sprawność fizyczną i umysłową.

Są też sytuacje, w których suplement nie jest odpowiedzią. Jeśli zmęczeniu towarzyszy duszność, bladość, utrata masy ciała, gorączka albo senność za kierownicą, albo nie ma ono uchwytnej przyczyny, takiej jak obciążenie, wysiłek czy rekonwalescencja, zacznij od wizyty u lekarza i badań, które zleci. Adaptogeny nie zastępują diagnozy ani leczenia.

Który adaptogen na energię wybrać?

Nie istnieje jeden najlepszy adaptogen na energię. Istnieje taki, który pasuje do rodzaju Twojego zmęczenia: popołudniowy spadek, długie obciążenie, wysiłek fizyczny czy zmęczenie z napięciem. Tabela zestawia sześć ekstraktów z kategorii z sytuacją, porcją i porą przyjmowania.

• spadek formy po południu, praca umysłowa: Różeniec Górski - Rhodiola Rosea, krople 30 ml; porcja dzienna 0,2 ml, czyli 7 kropli (200 mg ekstraktu z korzenia); pora dnia rano.
• wysiłek fizyczny, wytrzymałość: Żeń-Szeń Koreański, 50 kapsułek; porcja dzienna 2 kapsułki (1000 mg korzenia); pora dnia 1 kapsułka 2 razy dziennie, z posiłkiem.
• długie obciążenie, rekonwalescencja: Żeń-Szeń Syberyjski - Eleuthero, krople 60 ml; porcja dzienna 1-2 ml, czyli 28-56 kropli; pora dnia rano lub przed południem.
• zmęczenie z napięciem, łagodniejszy tonik: Żeń-Szeń Amerykański, krople 30 ml; porcja dzienna 1-2 ml, czyli 28-56 kropli (2000 mg ekstraktu z korzenia w 2 ml); pora dnia rano lub przed południem.
• energia i sfera intymna: Maca, krople 30 ml; porcja dzienna 1 ml, czyli 28 kropli (1000 mg ekstraktu z korzenia), do 3 razy dziennie; pora dnia rano, ewentualnie w ciągu dnia.
• obciążenie trwające miesiącami, stres: Cytryniec Chiński - Schisandra, krople 30 ml; porcja dzienna 1-2 ml, czyli 34-69 kropli (2000 mg ekstraktu z jagód w 2 ml); pora dnia rano lub przed południem.

Różeniec górski (Rhodiola rosea) ma najmniejszą porcję w kategorii, a jego ekstrakt jest standaryzowany na rozawiny i salidrozydy; wspiera aktywność umysłową i poznawczą, dlatego wybierają go osoby pracujące umysłowo. Żeń-szeń koreański (Panax ginseng) to jedyne kapsułki w tej kategorii, 1000 mg korzenia w dwóch kapsułkach; etykieta mówi, że wspiera dobre samopoczucie fizyczne i psychiczne. Żeń-szeń syberyjski (Eleutherococcus senticosus) wspiera naturalną witalność organizmu i wspomaga regenerację organizmu. Jego butelka 60 ml jest największa w kategorii. Żeń-szeń amerykański (Panax quinquefolius) to ekstrakt z korzenia standaryzowany na 75 mg ginsenozydów w porcji; w tradycji chińskiej to łagodniejszy tonik, a ten ekstrakt jest przedmiotem badań klinicznych nad pamięcią roboczą i zmęczeniem umysłowym; badania te omawiamy na blogu Wiedza. Maca (Lepidium meyenii) pomaga w utrzymaniu energii i witalności, a cytryniec (Schisandra chinensis), w tradycyjnej medycynie chińskiej owoc pięciu smaków, wspiera odporność psychiczną i wspomaga dobre samopoczucie. Przewodnik po doborze do sytuacji jest na stronie Adaptogeny według potrzeb.

Żeń-szeń koreański, amerykański czy syberyjski: który wybrać?

Trzy żeń-szenie z tej kategorii to dwie różne rośliny z rodzaju Panax i jedna, która żeń-szeniem jest tylko z nazwy. Żeń-szeń koreański (Panax ginseng) i żeń-szeń amerykański (Panax quinquefolius) są botanicznie blisko spokrewnione i oba zawierają ginsenozydy; żeń-szeń syberyjski (Eleutherococcus senticosus) należy do innego rodzaju, nie zawiera ginsenozydów, a nazwę zawdzięcza podobnemu zastosowaniu w tradycji Syberii i Dalekiego Wschodu.

• Koreański: wybór na wysiłek fizyczny i wytrzymałość; zwiększa sprawność i wytrzymałość fizyczną, pomaga przeciwdziałać zmęczeniu. Kapsułki, 1000 mg korzenia w porcji, 25 dni w opakowaniu. W tradycji opisywany jako tonik o wyraźnym charakterze, wybierany na wysiłek fizyczny.
• Amerykański: wybór osób, którym koreański wydał się zbyt mocny albo które zmęczenie odczuwają razem z napięciem. Krople, 2000 mg ekstraktu z korzenia standaryzowanego na 75 mg ginsenozydów w 2 ml. W tradycji chińskiej tonik yin, łagodniejszy od koreańskiego; badania kliniczne nad tym ekstraktem omawiamy na blogu Wiedza.
• Syberyjski: wybór na długie okresy obciążenia i rekonwalescencję; wspiera naturalną witalność organizmu i przyczynia się do zwiększenia energii psychicznej i fizycznej. Krople, butelka 60 ml na 30 dni przy pełnej porcji.

Na początek jeden żeń-szeń, nie dwa, o stałej porze. Jeśli po miesiącu kierunek okazuje się niewłaściwy, zamień ekstrakt, zamiast dodawać drugi. Jeśli jest właściwy, kolejny adaptogen o innym charakterze, na przykład wieczorny ekstrakt z kategorii Adaptogeny na sen, można dodać po dwóch, trzech tygodniach dobrej tolerancji; dwóch ekstraktów tonizujących, na przykład żeń-szenia i różeńca, nie łączy się ze sobą.

Czym wyróżniają się ekstrakty Nature's Answer?

Każdy z sześciu produktów powstaje z właściwej części rośliny: pięć z korzenia, cytryniec z owocu. Krople powstają na zimno, bez wysokiej temperatury (Bio-Chelated® Cold Extraction), na bazie gliceryny roślinnej i wody oczyszczonej, bez alkoholu, sztucznych aromatów i konserwantów. Etykiety różeńca, macy i cytryńca podają stosunek 1:1 ekstraktu do surowca, a dwa ekstrakty są standaryzowane: różeniec na rozawiny i salidrozydy, żeń-szeń amerykański na ginsenozydy. Tożsamość gatunkową każdej partii potwierdza technologia Advanced Botanical Fingerprint®, a Nature's Answer produkuje ekstrakty od 1972 roku. Więcej o tym, jak powstają nasze ekstrakty, na stronie O nas.

Jak czytać etykietę adaptogenu na energię?

• Część rośliny: korzeń albo owoc, zapisane w składzie przy nazwie łacińskiej. Przy żeń-szeniu ważny jest też gatunek: Panax ginseng, Panax quinquefolius i Eleutherococcus senticosus to trzy różne rośliny.
• Ilość w porcji: liczba miligramów przy nazwie gatunku. Przykłady z tej kategorii: 200 mg ekstraktu różeńca w 0,2 ml, 1000 mg korzenia żeń-szenia koreańskiego w 2 kapsułkach, 2000 mg ekstraktu żeń-szenia amerykańskiego w 2 ml, 1000 mg ekstraktu macy w 1 ml, 2000 mg ekstraktu cytryńca w 2 ml.
• Standaryzacja: podana tylko tam, gdzie etykieta ją deklaruje. Różeniec: 0,6 mg rozawin i 0,2 mg salidrozydów w porcji; żeń-szeń amerykański: 75 mg ginsenozydów w porcji.
• Nośnik i otoczka: w kroplach gliceryna roślinna i woda oczyszczona, bez alkoholu; w kapsułkach żeń-szenia koreańskiego celuloza roślinna, mąka ryżowa i krzemian wapnia jako składnik przeciwzbrylający.
• Dokumentacja partii: tożsamość gatunkowa surowca potwierdzona technologią Advanced Botanical Fingerprint®.

Jak stosować adaptogeny na energię?

Zasada jest wspólna dla całej kategorii: stała porcja dzienna zgodna z etykietą (u macy do trzech porcji, ostatnia wczesnym popołudniem), rano lub przed południem, przez co najmniej cztery tygodnie. Ekstraktów tonizujących nie przyjmuje się wieczorem. Krople pozwalają zacząć od mniejszej porcji: przy żeń-szeniu syberyjskim, amerykańskim i cytryńcu etykieta podaje zakres 1-2 ml, więc w pierwszym tygodniu można przyjmować 1 ml, a potem pełne 2 ml. Przed użyciem wstrząśnij butelką. Tak wygląda poranek z ekstraktami z kategorii:

• Różeniec górski: ile 7 kropli (0,2 ml) w łyżce wody; kiedy rano, przed pracą.
• Żeń-szeń koreański: ile 1 kapsułka, popić wodą; kiedy ze śniadaniem i z drugim posiłkiem.
• Żeń-szeń syberyjski: ile 28-56 kropli (1-2 ml) w niewielkiej ilości wody; kiedy rano lub przed południem.
• Żeń-szeń amerykański: ile 28-56 kropli (1-2 ml); kiedy rano lub przed południem.
• Maca: ile 28 kropli (1 ml), do 3 razy dziennie; kiedy rano; kolejne porcje w ciągu dnia, nie wieczorem.
• Cytryniec chiński: ile 34-69 kropli (1-2 ml); kiedy rano lub przed południem.

• Horyzont oceny: działanie adaptogenów ma charakter kumulacyjny, a w badaniach klinicznych oceniano je zwykle po czterech do ośmiu tygodniach regularnego stosowania. Pierwszą ocenę zrób po miesiącu, na podstawie notatek: o której godzinie spada wydolność, liczba filiżanek kawy, przebieg popołudnia.
• Cykle: ekstrakty tonizujące stosuje się w cyklach kilkumiesięcznych z przerwą tygodnia lub dwóch; przy różeńcu przerwa wypada naturalnie między butelkami, przy pozostałych po kilku opakowaniach.
• Łączenie: najlepiej zacząć od jednego ekstraktu. Typowy zestaw na dalszym etapie to poranny adaptogen z tej kategorii i wieczorny z kategorii Adaptogeny na sen; dwóch żeń-szeni nie łączy się jednocześnie.

Jedna butelka: na ile poranków?

• Różeniec Górski - Rhodiola Rosea: opakowanie 30 ml; porcja dzienna 0,2 ml (7 kropli); dni około 150.
• Żeń-Szeń Koreański: opakowanie 50 kapsułek; porcja dzienna 2 kapsułki; dni 25.
• Żeń-Szeń Syberyjski - Eleuthero: opakowanie 60 ml; porcja dzienna 1-2 ml; dni 30-60.
• Żeń-Szeń Amerykański: opakowanie 30 ml; porcja dzienna 1-2 ml; dni 15-30.
• Maca: opakowanie 30 ml; porcja dzienna 1-3 ml; dni 10-30.
• Cytryniec Chiński - Schisandra: opakowanie 30 ml; porcja dzienna 1-2 ml; dni 15-30.

Różnica wynika z porcji: siedem kropli różeńca dziennie to około 150 poranków z jednej butelki; ekstrakty w butelce 30 ml z porcją 1-2 ml wystarczają na dwa tygodnie do miesiąca, żeń-szeń syberyjski w butelce 60 ml na miesiąc lub dwa, a kapsułki żeń-szenia koreańskiego na 25 dni.

Jak wybrać adaptogen na energię?

• Od rodzaju zmęczenia, nie od nazwy: popołudniowy spadek i praca umysłowa wskazują na różeniec, wysiłek fizyczny na żeń-szeń koreański, długie obciążenie i rekonwalescencja na żeń-szeń syberyjski, zmęczenie z napięciem na cytryniec lub żeń-szeń amerykański, sfera intymna na macę.
• Od formy: wybierz formę, której będziesz się trzymać każdego ranka. Kapsułki żeń-szenia koreańskiego nie wymagają odmierzania, krople pozwalają zacząć od połowy porcji. Więcej o różnicach w kategoriach Adaptogeny w kroplach i Adaptogeny w kapsułkach.
• Od długości okresu: przy obciążeniu trwającym miesiącami wybiera się żeń-szeń syberyjski lub cytryniec, opisywane na kartach jako ekstrakty na długie okresy; przy krótszym, intensywnym wysiłku żeń-szeń koreański.
• Od tego, co już przyjmujesz: etykiety zalecają konsultację z lekarzem przy lekach i chorobach; dotyczy to także nadciśnienia i chorób układu krążenia.

Jeśli zmęczeniu towarzyszy przede wszystkim napięcie w ciągu dnia, właściwym miejscem jest kategoria Adaptogeny na stres; jeśli chodzi głównie o sferę intymną, kategoria Adaptogeny na libido. Opinie klientów o poszczególnych produktach są na stronie Opinie.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Jeśli przyjmujesz leki lub chorujesz przewlekle, skonsultuj suplementację z lekarzem; dotyczy to zwłaszcza nadciśnienia, chorób serca i cukrzycy. Produkty są przeznaczone dla dorosłych; etykiety wykluczają kobiety w ciąży, karmiące piersią i dzieci. Ekstrakty z tej kategorii mają tonizujący charakter, dlatego przyjmuj je w pierwszej połowie dnia; porcja wieczorem może utrudnić zasypianie. Nie zawierają kofeiny, ale przy dużej ilości kawy lub napojów energetycznych w ciągu dnia zacznij od połowy porcji. Jeśli jesteś uczulony na którykolwiek składnik, nie stosuj produktu; sprawdź skład na etykiecie. Jeśli po porcji odczuwasz dyskomfort, zmniejsz ją; jeśli dyskomfort się utrzymuje, przerwij stosowanie. Krople i kapsułki przechowuj w suchym i ciemnym miejscu, w temperaturze pokojowej, w sposób niedostępny dla małych dzieci.

Adaptogeny na energię w skrócie

• Adaptogeny na energię to ekstrakty korzeni i owoców o tonizującym charakterze, przyjmowane rano, w stałej porcji, przez kilka tygodni; sięga się po nie, gdy spadek sił powtarza się od tygodni.
• Sześć ekstraktów: różeniec górski, trzy żeń-szenie (koreański w kapsułkach, amerykański i syberyjski w kroplach), maca i cytryniec chiński; pięć bez alkoholu w kroplach, bez kofeiny.
• Żeń-szeń koreański pomaga przeciwdziałać zmęczeniu i zwiększa sprawność i wytrzymałość fizyczną; różeniec wspiera sprawność fizyczną i kondycję oraz aktywność umysłową i poznawczą; żeń-szeń syberyjski wspomaga zdolności psychiczne i fizyczne w stanach osłabienia, wyczerpania i zmęczenia; maca pomaga w utrzymaniu energii i witalności; cytryniec tonizuje i działa adaptogennie.
• Wszystkie w ciągu dnia, nie wieczorem: większość rano lub przed południem, macę i drugą kapsułkę żeń-szenia koreańskiego najpóźniej wczesnym popołudniem.
• Siedem kropli różeńca to około 150 poranków z jednej butelki; ekstrakty w butelce 30 ml wystarczają na dwa tygodnie do miesiąca, żeń-szeń syberyjski na miesiąc lub dwa, kapsułki koreańskiego na 25 dni.
• Przy lekach, nadciśnieniu i chorobach serca najpierw lekarz.